Biviere di Gela i ptaki wodne

Biviere di Gela to jedno z miejsc, w których Sycylia ukazuje wartość środowisk wodnych dla życia ptaków. Znajduje się między Gela a ujściem rzeki…

Autor Dream Island
The Biviere di Gela and Its Waterfowl

Biviere di Gela to jedno z miejsc, w których Sycylia ukazuje wartość środowisk wodnych dla życia ptaków. Znajduje się między Gela a ujściem rzeki Dirillo, na obszarze obejmującym jezioro, jego brzegi oraz sąsiednie środowiska, takie jak wydmy i tereny podmokłe. Kto przybywa tu nieprzygotowany, może dostrzec jedynie taflę wody i trzcinowiska; przyglądając się uważniej, odkrywa mozaikę przestrzeni o różnej głębokości, roślinności i funkcjach. Jezioro jest miejscem odpoczynku dla wielu gatunków wędrownych, a w niektórych porach roku także obszarem zimowania. Jego znaczenie polega więc również na powiązaniu z szlakami wędrownymi, które znacznie wykraczają poza granice Sycylii.

Kaczki i czaple

Kaczki należą do najbardziej rozpoznawalnych ptaków Biviere, lecz tworzą grupę bynajmniej nie jednorodną. Głowienka nurkuje w poszukiwaniu pożywienia; świstun, krakwa, rożeniec, krzyżówka i płaskonos wykorzystują na różne sposoby płytsze wody. Płaskonos wyróżnia się zwłaszcza dużym dziobem przystosowanym do filtrowania wody. Obserwacja sposobu żerowania pomaga zrozumieć, dlaczego jezioro potrzebuje zarówno otwartych przestrzeni, jak i osłoniętych, porośniętych roślinnością brzegów. Grupa widziana z daleka może wydawać się złożona z identycznych zwierząt; lornetka pozwala rozpoznać sylwetki i zachowania, nie zmuszając ptaków do przemieszczania się. Identyfikacja rodzi się więc z obserwacji siedliska, a nie z listy nazw wyuczonej przed wizytą.

Wiosną Biviere przyjmuje także czaple, czaple nadobne i ślepowrony. Mogą pojawić się gatunki mniej pospolite, wśród nich bąk, ibis kasztanowaty i podgorzałka; w niektórych okresach przylatują również rybitwy. Tak szeroka lista powinna być interpretowana jako wskaźnik różnorodności siedlisk, a nie jako lista do odhaczenia w ciągu jednego dnia. Powodzenie obserwacji zależy od zmiennych czynników: wody, pory roku, wiatru, godziny i spokoju w danym miejscu. Nawet jeśli rzadki gatunek się nie pojawi, przelot czapli między dwoma trzcinowiskami lub rybitwa sunąca po powierzchni wody ukazuje rolę jeziora.

Trzcinowiska i rośliny wodne

Pasy trzcin i pałki wodnej są niezbędne. Dają schronienie i miejsca gniazdowania ptakom, które pozostają ukryte znacznie częściej, niż się pokazują. Wśród gatunków trzcinowiskowych znajdują się trzciniaki i trzcinniczki, a także łyski, kokoszki wodne i perkozki. Słuchanie głosów może być skuteczniejsze niż próba przeniknięcia wzrokiem gęstwiny trzcin. Pionowe łodygi chronią gniazda, ale stanowią także środowisko owadów i drobnych organizmów, od których zależą inne zwierzęta. Dlatego porośnięty roślinnością brzeg nie jest pustą przestrzenią zasłaniającą widok na jezioro: to jedna z jego najbardziej tętniących życiem części.

Środowisko wodne trwa także pod powierzchnią. W wodzie rosną rośliny zanurzone; wzdłuż płytszych brzegów występują sitowia i tamaryszki. Te elementy kształtują miejsca żerowania i schronienia. Zmiana poziomu wody może odsłonić muliste brzegi użyteczne dla niektórych ptaków i zalać inne. Także pory suche lub deszczowe zmieniają relację między otwartą wodą a roślinnością. Kto wraca nad Biviere wielokrotnie, może obserwować właśnie tę zmienność krajobrazu. Fotografia wykonana w jednym miesiącu nie opisuje koniecznie tego, co zastanie się w następnym, a ta zmienność jest częścią naturalnego funkcjonowania terenu podmokłego.

Wydmy, łąki i inne zwierzęta

Wokół jeziora napotkać można wilgotne łąki, tamaryszki, storczyki, tymianek i rozmaryn; w kierunku wybrzeża pojawiają się wydmy z roślinami przystosowanymi do piasku, wśród nich żarnowiec biały i chaber nadmorski. Bliskość tak różnych środowisk wyjaśnia, dlaczego rezerwatu nie można zrozumieć, patrząc wyłącznie na wodę. Wydmy filtrują relację z morzem, łąki podtrzymują owady i kwitnienia, zarośla dają schronienie. Przejście z jednego środowiska do drugiego jest szybkie, lecz znaczące. Trasa przebiegająca zgodnie z wyznaczonymi szlakami pozwala porównywać rośliny bez niszczenia gleb i gniazd trudnych do zauważenia.

Fauna lądowa dopełnia obrazu: lisy, króliki, łasice, gady, płazy i ważki obecne na tym obszarze. Wielkie obserwacje przyciągają uwagę, ale ważki patrolujące wodę czy płazy w kałużach opowiadają o jakości systemu równie konkretnie. Latem można spotkać rurkonosa, związanego z otwartymi przestrzeniami i szczególnymi warunkami. Każdy gatunek dodaje wskazówkę o funkcjonowaniu mozaiki: niektóre potrzebują trwałych wód, inne mułu, jeszcze inne suchych obszarów w pobliżu. Ochrona Biviere wymaga utrzymania tej różnorodności, nie tylko centralnego lustra jeziora.

Kto przylatuje, a kto zostaje

Wizyta pozwala wyraźniej dostrzec zasadnicze rozróżnienie: Biviere nie gości zawsze tych samych ptaków. Niektóre przybywają podczas migracji, inne spędzają tu zimę; jeszcze inne znajdują w trzcinowisku miejsce do gniazdowania. Muliste brzegi, otwarta woda i gęsta roślinność podtrzymują różne fazy tych żyć. Notowanie pory roku, poziomu wody i zachowania zwierząt pozwala zrozumieć, dlaczego obserwacja wiosenna może różnić się od zimowej. Pozostawanie w dozwolonych punktach i zachowanie dystansu chroni właśnie ten czas, który ptaki spędzają tu na żerowaniu lub odpoczynku. Jezioro wydaje się nieruchome na mapie, lecz jest etapem podróży przemierzających Morze Śródziemne.

Zdjęcie: Codas · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

TOWARZYSZE PODRÓŻY

Ponad 100 000 podróżnych w ciągu 15 lat: prawdziwi ludzie, prawdziwe wycieczki po Sycylii. Dziękujemy za odkrywanie wyspy razem z nami!

100,000+ podróżnych3600+ opinii
Porozmawiaj z nami